{"id":358,"date":"2018-12-27T20:04:56","date_gmt":"2018-12-27T22:04:56","guid":{"rendered":"https:\/\/www.blogs.unicamp.br\/cienciaemsi\/?p=358"},"modified":"2018-12-27T20:06:24","modified_gmt":"2018-12-27T22:06:24","slug":"o-ambientalista-e-um-elitista","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.blogs.unicamp.br\/cienciaemsi\/2018\/12\/27\/o-ambientalista-e-um-elitista\/","title":{"rendered":"O ambientalista \u00e9 um elitista?"},"content":{"rendered":"\n<p>Como boa parte dos brasileiros, me vi inserido em diversos debates pol\u00edticos no \u00faltimo per\u00edodo eleitoral, pessoalmente ou pelas redes sociais. Numa destas ocasi\u00f5es, ponderei, em certo momento da conversa, que para mim era quesito essencial e inegoci\u00e1vel na escolha de um candidato (\u00e0 presid\u00eancia, no caso) a defesa dos ambientes naturais, o enfrentamento \u00e0s mudan\u00e7as clim\u00e1ticas e a proposi\u00e7\u00e3o de uma pol\u00edtica ambiental consistente e em sintonia com o conceito de desenvolvimento sustent\u00e1vel. Me surpreendeu, entretanto, o tom de desaprova\u00e7\u00e3o de alguns dos colegas com quem conversava, em rea\u00e7\u00e3o \u00e0 minha posi\u00e7\u00e3o. \u201cComo voc\u00ea pode ser t\u00e3o ego\u00edsta!?\u201d, indignou-se um deles, \u201cficar querendo proteger \u00e1rvore e defender bichinho enquanto tanta gente est\u00e1 sem emprego no pa\u00eds?\u201d. Logo outro emendou: \u201ce as pessoas doentes \u00e0 espera de leitos nos hospitais lotados, n\u00e3o importam?\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>De tudo dito, o que transparecia, de fato, na opini\u00e3o deles, era a ideia de que defender causas ambientais seria coisa de quem n\u00e3o precisa trabalhar, de quem tem dinheiro \u2018sobrando\u2019 e n\u00e3o se preocupa em pagar contas&#8230;enfim, coisa de \u2018playboy\u2019 desocupado.<\/p>\n\n\n\n<p>Mas, ent\u00e3o, ser\u00e1 que preservar o ambiente n\u00e3o tem nenhuma import\u00e2ncia real para a vida das pessoas em geral: os trabalhadores, os pais e m\u00e3es de fam\u00edlia, as donas de casa e as crian\u00e7as? O ambientalismo \u00e9 mesmo algo valorizado s\u00f3 por quem \u00e9 rico, n\u00e3o tem mais o que fazer ou quer parecer \u2018descolado\u2019?<\/p>\n\n\n\n<p>Findado o processo eleitoral e tendo se anunciado o tom em rela\u00e7\u00e3o \u00e0 nova pol\u00edtica ambiental, acho importante tentar mostrar que n\u00e3o \u00e9 bem assim.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Uma teia de muitos fios<\/h4>\n\n\n\n<p>Considerar as quest\u00f5es ambientais uma preocupa\u00e7\u00e3o menos importante ou at\u00e9 mesmo algo negativo, que consome dinheiro p\u00fablico escasso desnecessariamente, \u00e9 um erro. Infelizmente, um que ocorre frequentemente. \u00c9 duro constatar, mas muitos n\u00e3o enxergam qualquer conex\u00e3o entre as quest\u00f5es relacionadas ao meio ambiente e as demais esferas de nossa exist\u00eancia enquanto sociedade. Boa parte das pessoas est\u00e1 afastada dos debates sobre a import\u00e2ncia de se ter um ambiente conservado, equilibrado e funcional, ainda que sintam diariamente, na pr\u00f3pria pele, os efeitos da omiss\u00e3o dada a estes temas.<\/p>\n\n\n\n<p>O que parece um paradoxo, entretanto, pode ser fruto de vieses psicol\u00f3gicos que criamos enquanto sociedade, como explica o pesquisador Luiz Marques. No <a href=\"https:\/\/www.blogs.unicamp.br\/cienciaemsi\/2016\/08\/25\/colapso-antropocentrico\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" aria-label=\"livro (abre em uma nova aba)\">livro<\/a> Capitalismo e Colapso Ambiental (Ed. Unicamp, 2015), Marques defende que existem alguns mecanismos psicol\u00f3gicos que levam as pessoas em geral a n\u00e3o verem real necessidade na preserva\u00e7\u00e3o ambiental e n\u00e3o se preocuparem com os problemas decorrentes \u2013 mesmo que estes estejam gritando \u00e0 nossa frente.<br><\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\"><p><em>\u201cAgem sobre as sociedades ao menos tr\u00eas mecanismos psicol\u00f3gicos tendentes a dificultar uma tomada de consci\u00eancia da gravidade das crises ambientais e a fortiori uma a\u00e7\u00e3o pol\u00edtica racional e proporcional \u00e0 gravidade das crises\u201d (p.20)<\/em><br><\/p><cite>Luiz Marques &#8211; Capitalismo e Colapso Ambiental<\/cite><\/blockquote>\n\n\n\n<p>Estes mecanismos seriam, resumidamente: a <em>avers\u00e3o \u00e0 perda<\/em>, que consiste em preferir um prazer imediato \u00e0 abster-se em prol de algo melhor que s\u00f3 chegar\u00e1 num futuro n\u00e3o definido; o processo de <em>habitua\u00e7\u00e3o<\/em>, onde o discurso recorrente de que algo catastr\u00f3fico vai acontecer no futuro torna-se banal e perde seu poder de convencimento \u2013 o que ocorre por n\u00e3o entendermos a no\u00e7\u00e3o de tempo das din\u00e2micas da natureza; e o mecanismo da <em>dissocia\u00e7\u00e3o<\/em>, em que h\u00e1 uma dificuldade de enxergar associa\u00e7\u00e3o entre fen\u00f4menos complexos e de larga escala e efeitos palp\u00e1veis em nosso cotidiano.<\/p>\n\n\n\n<p>A exist\u00eancia desses fen\u00f4menos psicol\u00f3gicos, ainda que n\u00e3o seja suficiente para explicar todo o cen\u00e1rio, fornece pistas do porqu\u00ea o tema segue constantemente colocado como secund\u00e1rio pelos governantes, com a anu\u00eancia da pr\u00f3pria sociedade.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Mas, afinal, por que cuidar da natureza \u00e9 importante?<\/h4>\n\n\n\n<p>Na natureza, nos ensina a ecologia, tudo est\u00e1 interligado. Os chamados ciclos biogeoqu\u00edmicos funcionam h\u00e1 milh\u00f5es de anos integrando os aspectos geol\u00f3gicos com as rea\u00e7\u00f5es qu\u00edmicas e a a\u00e7\u00e3o dos seres vivos e \u00e9 gra\u00e7as a este funcionamento que se desenvolveu toda a biodiversidade nos ecossistemas do nosso planeta e, por conseguinte, surgiram os seres humanos. Interferir ou modificar drasticamente o mecanismo dos ciclos naturais pode ocasionar a perda de muitas esp\u00e9cies de animais, plantas e micro-organismos.<\/p>\n\n\n\n<p>No entanto, cuidar do ambiente n\u00e3o se resume apenas a manter vivas esp\u00e9cies de animais e plantas, porque gostamos delas, achamos bonitas ou acreditamos que tenham direito a dividir o planeta conosco. Ainda que estes sejam argumentos \u00e9ticos muito fortes para a preserva\u00e7\u00e3o ambiental, existem motivos muito mais utilit\u00e1rios para manter os processos ecol\u00f3gicos funcionando &#8211; dos quais nem mesmo o mais ego\u00edsta dos seres humanos pode se esquivar. Nos pr\u00f3ximos textos, veremos de que forma a preserva\u00e7\u00e3o ambiental pode ser mais \u00fatil para nossa sociedade do que imaginamos e que ela n\u00e3o est\u00e1, de forma alguma, dissociada das outras quest\u00f5es que a pol\u00edtica nos traz &#8211; como a <a href=\"https:\/\/nacoesunidas.org\/oms-beneficios-para-saude-superam-custos-do-combate-a-mudanca-climatica\/?fbclid=IwAR16rm6c8Ma_M4yr2wMd9JAArnzNw_-jXaFKnrzRBg5fR15eRNjFgt1CZvc\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" aria-label=\"economia e a sa\u00fade p\u00fablica (abre em uma nova aba)\">economia e a sa\u00fade p\u00fablica<\/a>, invocadas pelos meus colegas do come\u00e7o do texto.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><em>Cr\u00e9dito imagem de capa: <\/em><a rel=\"noreferrer noopener\" aria-label=\"horantheworld (abre em uma nova aba)\" href=\"https:\/\/www.flickr.com\/photos\/horantheworld\/6350922676\/in\/photolist-aFd93Q-T5o3YG-LPT9gG-wYZBLo-5LME8V-fd83sF-fdn5Bh-fd7Mpe-9UDwU4-nbtq5A-8R8gbD-nA88Ww-fdmEr1-nbrWWk-ammXue-fd73ki-pXLjxj-fdnkrj-6qiR2x-fd7wgD-8JmdCV-94S4Uo-bg8xGr-p89fwY-ekqLqS-4QiDL7-fdnfhm-nbrAZ6-7yqtST-66TLSG-n9yLpr-9ARpw9-fd7WPa-6fb4tL-fdmhbQ-bUFxXs-TKLniv-edL2Cq-5LcL21-5sMoFS-fdmFeJ-8jiGei-549MAb-3cGbqU-bAC95e-8HUUVG-aiBXSo-fd6PDi-kNrgDn-bU7Gi\" target=\"_blank\"><em>horantheworld<\/em><\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<div class=\"mh-excerpt\"><p>Como boa parte dos brasileiros, me vi inserido em diversos debates pol\u00edticos no \u00faltimo per\u00edodo eleitoral, pessoalmente ou pelas redes sociais. Numa destas ocasi\u00f5es, ponderei, <a class=\"mh-excerpt-more\" href=\"https:\/\/www.blogs.unicamp.br\/cienciaemsi\/2018\/12\/27\/o-ambientalista-e-um-elitista\/\" title=\"O ambientalista \u00e9 um elitista?\">[&#8230;]<\/a><\/p>\n<\/div>","protected":false},"author":130,"featured_media":361,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"pgc_sgb_lightbox_settings":"","_vp_format_video_url":"","_vp_image_focal_point":[],"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[70,23,16,71,69],"class_list":["post-358","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-sem-categoria","tag-ambientalismo","tag-ecologia","tag-economia","tag-meio-ambiente","tag-politica"],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/www.blogs.unicamp.br\/cienciaemsi\/wp-content\/uploads\/sites\/95\/2018\/12\/6350922676_cfdc5464bf_z.jpg","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.blogs.unicamp.br\/cienciaemsi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/358","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.blogs.unicamp.br\/cienciaemsi\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.blogs.unicamp.br\/cienciaemsi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.blogs.unicamp.br\/cienciaemsi\/wp-json\/wp\/v2\/users\/130"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.blogs.unicamp.br\/cienciaemsi\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=358"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.blogs.unicamp.br\/cienciaemsi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/358\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":364,"href":"https:\/\/www.blogs.unicamp.br\/cienciaemsi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/358\/revisions\/364"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.blogs.unicamp.br\/cienciaemsi\/wp-json\/wp\/v2\/media\/361"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.blogs.unicamp.br\/cienciaemsi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=358"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.blogs.unicamp.br\/cienciaemsi\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=358"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.blogs.unicamp.br\/cienciaemsi\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=358"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}